Hemelwaterplan

Historische achtergrond 

De gemeente Lichtervelde krijgt vaak te kampen met wateroverlast in het centrum, vooral te wijten aan de ligging afwaarts de natuurlijk helling van het terrein en de alsmaar dichter bebouwde woonkern. Meer en meer water stroomt af naar het lager gelegen centrum en de aanwezige riolering is niet meer toereikend.

In het verleden werden waterlopen en grachten rechtgetrokken, ingebuisd, gedempt en overbouwd. Samen met de aanleg en uitbouw van een rioleringsstelsel, de stijgende urbanisatie en de schaalvergroting van de landbouw, creëerde dit een situatie waarbij de stroomsnelheid en afvoerpieken van de waterlopen alsmaar stegen en de capaciteiten van de waterlopen en de buffermogelijkheden daalden. De oorspronkelijke waterlopen en het aanwezige rioleringsstelsel kunnen het water niet meer verwerken. Daarboven komt ook nog de huidige klimaatsverandering die zich meer en meer doorzet en een negatieve impact heeft of de waterhuishouding.

Dit betekent dat er weer gestreefd moet worden naar ‘Ruimte voor water’.

Ideeën voor de toekomst

In Vlarem II wordt zowel bij de ingedeelde als de niet-ingedeelde inrichtingen bijzondere aandacht geschonken aan het afkoppelen van hemelwater vanuit het bewust invullen van het voorkomingprincipe ten aanzien van de overstromingsproblematiek, het principe van maximale sanering aan de bron, het tegengaan van verdroging en de klimaatwijziging. Op het openbaar en particulier domein dient men in de eerste plaats in te zetten op het vermijden van afstroom van hemelwater, nadien op vasthouden en hergebruik van hemelwater en infiltratie en tenslotte op buffering met vertraagde afvoer. Dit betekent dat ingezet moet worden op bronmaatregelen. Deze opwaartse maatregelen moeten er voor zorgen dat de afwaartse hydraulische piekbelastingen verminderen. Deze principes en bronmaatregelen zijn momenteel reeds verankerd in de milieuwetgeving (Vlarem II), de gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwater en de code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen
Het is duidelijk dat vermenging van vervuild afvalwater met niet-verontreinigd water (niet-verontreinigd hemelwater, drainagewater, bemalingswater, enz...) niet gewenst is. Waar deze vermenging vandaag de dag wel optreedt, moet aan de verdere scheiding van de stromen worden gewerkt. Dit “ontvlechten” van de beide waterstromen dient zowel op particulier als openbaar domein te gebeuren.
Om deze strategie met succes in de praktijk te brengen en de verscheidene initiatieven op elkaar af te stemmen is een consistente en gedragen visie op het grondgebied een voorwaarde.

Hemelwaterplan Lichtervelde

Via de opmaak van een hemelwaterplan wil de gemeente Lichtervelde dan ook aan deze vraag tegemoet komen.
Met dit hemelwaterplan wordt een ruimtelijke visie uitgewerkt om de economische, maatschappelijke en ecologische gevolgen van wateroverlast te beperken en het grondgebied robuust te maken voor de gevolgen van de klimaatsverandering. Een hemelwaterplan beantwoordt dan ook de vraag hoe vandaag en in de toekomst het water geborgen, geïnfiltreerd, gebruikt en afgevoerd kan worden. De opmaak van een hemelwaterplan is in deze context te aanzien als een instrument om een integrale ruimtelijke visie uit te werken.